Sáng nay 23/05, xã Toàn Lưu khai mạc Lễ Hội Đền Truông Bát năm 2026, kỷ niệm 600 năm ngày huý kỵ Thánh Mẫu Lộc Hoa Công Chúa. Chương trình được tổ chức tại Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh Đền Truông Bát thôn Khe Giao 1, xã Toàn Lưu với sự tham dự của đại diện lãnh đạo Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, các đồng chí trong Thường trực Đảng ủy, HĐND, lãnh đạo UBND, UBMTTQ, các tổ chức chính trị xã hội, các đơn vị, trường học và đông đảo bà con Nhân dân, du khách thập phương về dâng hương, dự Lễ.

Đền Truông Bát được bao bọc bởi 8 quả núi cạnh Ngã ba Khe Giao nơi giao nhau của Tỉnh lộ 3 và Quốc lộ 15, thuộc địa phận xã Ngọc Sơn, huyện Thạch Hà ( trước sáp nhập), nay là thôn Khe Giao 1 xã Toàn Lưu, tỉnh Hà Tĩnh. Là di tích cổ được xây dựng cách đây khoảng 600 năm, thờ Vương Nương Thánh Mẫu Đệ Nhị Thượng Ngàn Lộc Hoa Công Chúa (Bà Chúa Lộc- thân mẫu Quan Hoàng Mười).

Tương truyền Thánh Mẫu Lộc Hoa Công Chúa là một nữ tướng tài sắc, văn võ song toàn, phò vua Lê chống giặc Minh xâm lược. Bà cầm quân chấn ải miền sơn cước cõi Nam Giao. Khi bà mất, nhân dân vô cùng thương tiếc đã lập Am miếu thờ bà tại giữa chốn đại ngàn linh thiêng ở mảnh đất xã Toàn Lưu. Theo người xưa truyền lại, khi vua Minh Mạng và quần thần qua đây bằng voi, ngựa thì bỗng nhiên trời đất tối sầm, mây đen vần vũ, voi, ngựa nhất định không chịu đi tiếp. Nhìn lên, thấy cây cối phía trước mặt um tùm, rủ xuống ngôi miếu rêu phong, linh khí bay lên từ đấy. Vua và quần thần đều cảm thấy trong người ớn lạnh, vội buộc voi ngựa, sắm hương lễ đến nơi vái lạy. Một lúc sau, mây tan, gió lặng, núi rừng trở lại quang đãng, voi ngựa mới tiếp tục cất bước. Thấy sự kỳ lạ của ngôi miếu nơi thâm sơn cùng cốc, vua Minh Mạng đã sắc phong cho thần miếu là “Cao sơn thần nữ chế thắng mạ vàng đại vương thượng thượng đẳng tối linh thần”, rồi cho lập đền thờ ngay trên miếu thiêng và chỉ dụ các thần đến dự lễ tế. Từ xưa đến nay Đền Truông Bát nổi tiếng linh thiêng, là điểm đến của đông đảo người dân, du khách. Nơi đây hội tụ gần như tất cả những giá trị lịch sử, văn hóa tâm linh, đậm đà bản sắc dân tộc.

Hàng năm, Đền Truông Bát mở hội vào ngày mùng 7/4 âm lịch, trong tâm thức người dân nơi đây, ngôi Đền thờ Mẫu Đệ nhị Thượng Ngàn đã đi vào đời sống tâm linh, trở thành nơi gửi gắm tình cảm, ước vọng của bà con. Chính vì thế, không những ngày lễ, Tết mà cả ngày thường, nơi đây cũng thu hút nhiều người đến dâng hương, vãn cảnh. Năm 2011, Đền Truông Bát được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh Hà Tĩnh.

Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, ngôi đền uy nghi cổ kính đã xuống cấp trầm trọng, bằng nguồn xã hội hóa đến tháng 9 năm 2023 ngôi Đền được xây dựng lại với tổng kinh phí hơn 11 tỷ đồng bằng nguồn xã hội hóa. Đến nay nhiều hạng mục quan trọng của ngôi đền đã được phục dựng đẹp đẽ. Nhà Cung cấm và Thượng điện, trung điện, hạ điện, khuôn viên sân đường nội bộ đến các hạng mục kiến trúc, nội thất, đồ tế khí… toát lên sự cổ kính, linh thiêng, sơn son, thiếp vàng lộng lẫy, là kết tinh của nét đẹp văn hóa tâm linh và cảnh quan hùng vĩ, thơ mộng. 

Chương trình khai mạc Lễ hội Đền Truông Bát năm 2026 mở đầu bằng chương trình nghệ thuật đặc sắc, đầy ấn tượng với các tiết mục được dàn dựng công phu, giàu bản sắc văn hoá như Hào khí Việt Nam, Chốn bà dừng chân, Lạy Mẫu anh linh, Giá đồng, Khúc ân tình Hà Tĩnh… đưa khán giả hòa mình vào không gian linh thiêng của tín ngưỡng thờ Mẫu, hòa quyện cùng âm hưởng hào hùng của dân tộc và tình đất, tình người xứ Nghệ. Nghi thức đánh trống khai Hội do đồng chí Chủ tịch UBND thực hiện vang vọng giữa chốn đại ngàn linh thiêng, như lời tri ân, tưởng niệm công đức của Lộc Hoa Công Chúa và các bậc tiền nhân đối với dân với nước, cầu mong cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, quê hương ngày càng phát triển, đời sống của Nhân dân ngày càng ấm no, hạnh phúc…

Khác với mọi năm, năm nay thực hiện mô chính quyền địa phương hai cấp, Lễ Hội Đền Truông Bát được tổ chức quy mô, bài bản hơn những vẫn đảm bảo tiết kiệm. Theo đó, Lễ hội Đền Truông Bát năm 2026 được tổ chức từ ngày 18 đến 23/5/2026 với các hoạt động trước, trong Lễ Hội. Ở phần Hội, địa phương đã tổ chức thành công Giải bóng chuyền nam thanh niên, và giao lưu thực hành tín ngưỡng thờ mẫu; Phần Lễ với các hoạt động dâng hương, dâng Lễ tại Đền, theo đúng thuần phong mỹ tục, lễ nghi truyền thống.

Nhân dịp này, gia đình nghệ nhân ưu tú Ngô Thành Cẩn - thủ nhang Đền Truông Bát và gia đình bà Phan Thị Ngà ở thành phố Hà Nội đã ủng hộ 40 triệu đồng cho Quỹ vì người nghèo xã Toàn Lưu…