Thẩm quyền ban hành thể lệ bầu cử

Theo quy định tại khoản 2 Điều 6 Thông tư số 21/2025/TT-BNV của Bộ Nội vụ, Ủy ban bầu cử cấp tỉnh căn cứ các quy định của pháp luật về bầu cử và hướng dẫn của Hội đồng Bầu cử quốc gia để biên soạn thể lệ bầu cử phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương.

Thể lệ bầu cử phải được trình bày ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu, dễ nhớ. Sau khi ban hành, thể lệ được gửi đến các Tổ bầu cử để niêm yết công khai tại phòng bỏ phiếu, giúp cử tri thuận tiện tiếp cận, nghiên cứu trước khi thực hiện quyền bầu cử.

Nguyên tắc và trình tự bỏ phiếu

Theo quy định, việc bỏ phiếu được tiến hành từ 7 giờ sáng đến 19 giờ tối trong ngày bầu cử. Tùy điều kiện cụ thể, Tổ bầu cử có thể quyết định cho bắt đầu bỏ phiếu sớm hơn nhưng không trước 5 giờ sáng hoặc kết thúc muộn hơn nhưng không quá 21 giờ tối cùng ngày.

Khi tham gia bầu cử, cử tri phải xuất trình Thẻ cử tri để nhận phiếu bầu. Mỗi cử tri có quyền bỏ một phiếu bầu đại biểu Quốc hội và một phiếu bầu đại biểu Hội đồng nhân dân tương ứng với mỗi cấp Hội đồng nhân dân mà mình được tham gia bầu cử.

Cử tri phải trực tiếp đi bầu cử, không được nhờ người khác bầu thay. Trong trường hợp cử tri không thể tự viết phiếu bầu thì có thể nhờ người khác viết hộ nhưng phải tự mình bỏ phiếu vào hòm phiếu; người viết hộ phải bảo đảm bí mật nội dung phiếu bầu. Đối với cử tri khuyết tật không thể tự bỏ phiếu, có thể nhờ người khác bỏ phiếu vào hòm phiếu theo ý chí của mình.

Khi lựa chọn người ứng cử, nếu cử tri không bầu cho ai thì gạch ngang họ và tên của người đó trong phiếu bầu. Cử tri không được khoanh tròn, đánh dấu trên phiếu bầu; không viết thêm hoặc ghi thêm tên người ngoài danh sách ứng cử; đồng thời không được để số người được bầu nhiều hơn số lượng đại biểu đã được ấn định cho đơn vị bầu cử.

Trong quá trình viết phiếu bầu, cử tri phải thực hiện tại khu vực quy định để bảo đảm nguyên tắc bỏ phiếu kín, không ai được xem nội dung phiếu bầu, kể cả thành viên Tổ bầu cử. Trường hợp viết hỏng, cử tri có quyền đổi phiếu bầu khác.

Sau khi cử tri hoàn thành việc bỏ phiếu, Tổ bầu cử sẽ đóng dấu “Đã bỏ phiếu” vào mặt trước của Thẻ cử tri để xác nhận cử tri đã thực hiện quyền bầu cử. Thẻ cử tri chỉ có giá trị cho một lần bỏ phiếu.

Các trường hợp phiếu bầu không hợp lệ

Theo quy định, một số trường hợp phiếu bầu sẽ được xác định là không hợp lệ, gồm: phiếu không theo mẫu do Tổ bầu cử phát; phiếu không có dấu của Tổ bầu cử; phiếu ghi số người được bầu nhiều hơn số lượng đại biểu được bầu đã ấn định cho đơn vị bầu cử.

Ngoài ra, phiếu gạch xóa hết tên những người ứng cử; phiếu ghi thêm tên người ngoài danh sách ứng cử hoặc ghi thêm nội dung khác cũng được xác định là phiếu bầu không hợp lệ.

Việc nắm vững thể lệ bầu cử sẽ giúp cử tri thực hiện quyền bầu cử đúng quy định, góp phần bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, minh bạch và thành công, lựa chọn được những đại biểu xứng đáng đại diện cho ý chí và nguyện vọng của Nhân dân.